Jak pomóc dziecku w nauce z trudnościami w pisaniu i czytaniu podczas trudnego czasu pandemii koronawirusa

Obecna sytuacja zagrożenia  epidemiologicznego jest nowym i trudnym doświadczeniem           dla  dorosłych,  a zwłaszcza dla dzieci. Konieczność zostania w  domu, brak możliwości pójścia   do szkoły, korzystania z różnych form pomocy, jakie oferuje szkoła, spotkania się                        z  rówieśnikami, koleżankami, kolegami, wspólnych  zabaw na  świeżym powietrzu  jest całkowicie nową  sytuacją  i dużą  zmianą. Może wywoływać smutek, niezadowolenie, niepokój.  ,,R.Laban  za najważniejsze  potrzeby  uznał: potrzebę ruchu, potrzebę  odprężenia, potrzebę  ekspresji  i potrzebę  tworzenia.”(1) Dlatego w tym okresie niezmiernie  potrzebne są  dziecku różne  aktywności,  zrozumienie,   pomoc  i opieka  rodzica.

Jak  w tym trudnym czasie  może  radzić sobie dziecko z  trudnościami w  pisaniu i czytaniu,        gdy jego tempo pracy jest wolne, a koncentracja uwagi szybko słabnie. Pojawia   się  zmęczenie, czasami niechęć,  rezygnacja, brak wiary   we  własne  możliwości.

To właśnie  rodzic, jest  największym wsparciem dla  dziecka.  Państwa zainteresowanie, troska  mogą pomóc  w  opanowaniu trudnych  sytuacji, niepowodzeń w nauce, przeżywanych emocji. Dziecko musi  czuć wsparcie i  miłość najbliższych. ,, Rodzice  powinni zdawać  sobie  sprawę, że w wychowaniu i edukacji  dzieci  obowiązuje zasada walizki: >>Ile  włożymy, tyle  wyjmiemy<<. To my, rodzice, >>wkładamy<< w nasze dziecko jak do walizki nowe wiadomości, doświadczenia, przeżycia   i to  od  pierwszych  chwil jego  życia. Wzbogacamy w  ten sposób  zasób  zdolności, które  nasza  pociecha  posiada z racji dziedziczenia.” (2)

Słowa  te mogą być mottem do pracy dla  każdego  rodzica. Jednak nie  jest to  proste zadanie,  zwłaszcza w  obecnym czasie nauki online. Często  bywa tak,  że  dziecko mimo chęci, zaangażowania, systematycznej pracy, napotyka na coraz  większe  trudności   w pisaniu, czytaniu, liczeniu, a tym samym w  nauce. Powodem nie  jest  lenistwo, lekceważenie, niechęć do nauki. Wręcz przeciwnie. Dziecko pragnie  mieć  sukcesy w szkole, być  chwalone przez   nauczyciela, rodzica, dziadków, dostawać  dobre oceny, odnosić  sukces. Martwi  się                  z  powodu niespełniania  oczekiwań otoczenia, najbliższych.

,,Nabycie umiejętności  pisania  i czytania w toku pierwszych   lat  nauki szkolnej umożliwia  zdobycie  wiedzy na  kolejnych  etapach  kształcenia, rozwija  intelektualnie, dostarcza  przeżyć  emocjonalnych i estetycznych i wreszcie  przygotowuje  do  uczestnictwa  w   życiu społecznym i kulturalnym.’’ (3)

Aby pomóc dziecku uczyć  się oraz  radzić sobie z  trudnościami, należy zaplanować                    i zorganizować jego pracę. Pomoc dziecku musi być systematyczna. Warto  razem z nim zaplanować  wspólną  pracę, ustalić dzień tygodnia na  dodatkowe ćwiczenia,  stałą godzinę odrabiania  lekcji, przygotować stałe i   odpowiednie  miejsce do nauki, wyeliminować  wszelkie  zbędne  hałasy z otoczenia. Miejsce  pracy powinno być  uporządkowane,                      na  biurku  znajdować  się jedynie  przedmioty  potrzebne   do pracy. Należy zadbać                    o prawidłowe  oświetlenie, często  wietrzyć  pokój.  Rozkładać  trudniejsze zadania na etapy, zaczynać  od  łatwiejszych,  aby  dziecko   uwierzyło w swoje  możliwości, doznało  uczucia  sukcesu, a jeżeli czegoś   nie  potrafi, należy  w  miarę  możliwości jemu  w  tym  pomóc. Mobilizować do  kończenia  podjętych  zadań. Rozwijać  zainteresowania, angażować                  w  nowe  wspólne  aktywności, np. pomoc   w  przygotowaniu posiłków, upieczenie ciasta.  Sprawdzając   przygotowanie  się  naszej pociechy do  lekcji, zwróćmy uwagę, czego  się  już  nauczyło, co  robi dobrze,  nie  szukajmy samych  pomyłek, błędów.  Organizujmy aktywność ruchową, zabawową, która umożliwi odreagowanie napięć, stresu.

Przypominajmy dziecku  o tym, co  już  udało  się jemu osiągnąć, co  robi  dobrze,  co potrafi,   a czego jeszcze musi  się  nauczyć,  co  poprawić.   Doceniajmy  wkład włożony                          w  pokonywanie  trudności. Chwalmy dzieci w ich  obecności. Warto słuchać  co  dziecko            ma  nam   do  powiedzenia, poznać  jego  obawy, lęki, dowiedzieć  się  co  czuje. Uspokajać poprzez  rozmowę, pytanie  co mogłoby pomóc, aby  nie było smutne, zdenerwowane. Zamiast  krytykować za  błędy, dobrze  jest  zachęcić  je  do  współpracy. Omówić  problem,      z  którym się  boryka. Jeśli  są to  trudności  w  pisaniu,  wspólnie  szukać  pomysłów                    na  ich  rozwiązanie, podawać  propozycje   na  zasadzie   ,,burzy  mózgów”.  Gdy widzimy zmęczenie    u dziecka, należy zachęcać   je do przerw  w  pracy, ćwiczeń ruchowych, picia  wody, nie  przeciążać dodatkowymi zadaniami. Dbać o sen i wypoczynek. Nasza  postawa pełna  troski    i zrozumienia, będzie  dla  dziecka zachętą  do  dalszych  jego starań.

Podsumowując, ,, (….) rodzic powinien pamiętać aby:

  • nie stwarzać atmosfery zdenerwowania, napięcia, przymusu, wyśmiewania, lecz dążyć      do  spokoju i wzajemnego  zaufania,
  • nie robić wymówek czy awantur, lecz  rzeczowo  wskazywać  możliwości poprawienia błędów,
  • nie przeciążać czytaniem i pisaniem, lecz  dostosowywać  ćwiczenia do  możliwości dziecka,
  • nie wyręczać dziecka  w  jego  pracach, lecz zachęcać do  samodzielnego ich wykonywania,
  • nie karać, zakazywać  i  straszyć, lecz  nagradzać nawet za niewielkie efekty ” (4)

Do pracy z dzieckiem można  wykorzystać  takie  ćwiczenia jak: rozpoznawanie treści  obrazków eksponowanych w  krótkim czasie, układanie obrazków wg wzoru lub bez wzoru, porównywanie  obrazków, wyszukiwanie  różnic, podobieństw, zapamiętywanie                          jak największej liczby elementów,  układanie  puzzli, klocków,  utrwalanie kształtu  liter, tworzenie    słów, wyrazów; słów z  sylab, głosek,  reagowanie klaśnięciem  na  określoną  głoskę, sylabę, podawanie pierwszych   i ostatnich głosek w słowach,    dobieranie  wyrazów  różniących  się  jedną  literą, tworzenie szeregu  wyrazów, gdzie  ostatnia  litera  wyrazu poprzedniego jest pierwszą  literą następnego, dobieranki wyrazowe,  pisanie, rysowanie          z pamięci, rysowanie  po śladzie, wycinanie, kolorowanie.

Doskonalić  u dziecka technikę pisania, czytania, liczenia, myślenia, kojarzenia, ćwiczyć pamięć, koncentrację uwagi poprzez  np.: gry pamięciowe, logiczne, szachy, rebusy, zagadki, łamigłówki, zgadywanki,  opowiadanie  historyjek obrazkowych, interpretowanie  zależności przyczynowo-skutkowych, czytanie  ze  zrozumieniem ( odpowiadanie  na  pytania                        do  tekstu), analizowanie  czytanych  treści, poleceń. Utrwalać  znajomość zasad ortograficznych, umiejętność stosowana ich  w  praktyce. W pracy  z  dzieckiem  można wykorzystać   krzyżówki, zabawy  ortograficzne, przepisywanie krótkich  tekstów z  trudnościami ortograficznymi.  Warto zachęcać dziecko   do  korzystania    z różnego rodzaju programów komputerowych pozwalających  ćwiczyć poprawną  pisownię, uczyć  korzystania  ze  słownika  ortograficznego, wzmacniając  czujność  ortograficzną oraz umiejętność dokonywania  autokorekty  błędów, zachęcać  do prowadzenia  własnego  słowniczka wyrazów  trudnych i synonimów, wykonywania wywieszek ortograficznych i wieszania ich przy biurku,  systematycznego  czytania  bajek, opowiadań,  książek,  wyjaśniania znaczenia różnych słów, ćwiczyć technikę  wypowiadania  się  w formie  ustnej  i  pisemnej.

Dbać  o prawidłowe  ułożenie ciała dziecka podczas  pisania, opieranie  rąk i nóg o podłoże,  prawidłowy chwyt narzędzia  pisarskiego. Zwracać  uwagę, aby  dziecko siedziało  wyprostowane, nie pochylało  zbyt  nisko  głowy, nie  przekrzywiało  jej, a kartka    na  której pisze, była   ułożona  prostopadle   do krawędzi stołu i osi ciała. Ważne jest, aby długopis oparty był   na  palcu  środkowym   i obustronne  przytrzymywany  kciukiem i palcem wskazującym, w  odpowiedniej odległości  od  końcówki piszącej. Ułatwia  to posługiwanie się  narzędziem pisarskim  w  precyzyjny i swobodny sposób, dając  możliwość kontroli wzrokowej  zapisywanego  tekstu.

Do pracy z dzieckiem  wykorzystywać można ćwiczenia  kinezjologii edukacyjnej  Paula                i Gail Dennisonów,  nazywane  gimnastyką  umysłu, które aktywizują  obie  półkule  mózgowe    i mobilizują  je do harmonijnego współdziałania.  Sięgać po techniki  relaksacyjne, zachęcać do rysowania, kolorowania,  słuchania  bajek, muzyki, kolorowania mandali, składania  papieru  metodą  origami.

Szczególnie zachęcam  do korzystania z  tej metody, gdyż origami rozbudza w dziecku ciekawość, fantazję  oraz  chęć samodzielnego  tworzenia. Jest sposobem na  nudę, zagospodarowanie  wolnego  czas. Dziecko rozwija  umiejętności  uczenia  się  poprzez naśladowanie. Origami daje  dzieciom szansę przeżycia  sukcesu, radości z wykonanej pracy, ,,zabawki”. Rozwija   się  ich kreatywność, pomysłowość. Może  to być zajęcie  dla wszystkich  domowników, formą  wspólnego spędzania  czasu. Gdy zrobimy żabkę, wystarczy na  podłodze lub stoliku narysować linię  i konkurs ,, Czyja żabka dalej skoczy ”, gotowy. Kostka    do  gry, złożona  z  sześciu modułów, pozwala na  wyrzucanie i zbieranie punktów. Znów  jest szansa być dobrym, odnieść sukces. Jest uśmiech, zaangażowanie, doping. Dlatego origami sprawdza   się w pracy  z dzieckiem nieśmiałym, wycofanym, jak również ruchliwym,                   z zburzeniami koncentracji uwagi. Ośmiela, doskonali sprawność językową, poprzez zachęcanie  dzieci  do wypowiadania   się   na  temat  swojej pracy. Składanie  papieru tą metodą skłania  do  skupienia   się, koncentracji. Uspokaja, wycisza, poprawia  sprawność manualną, trenuje  pamięć wzrokową  i słuchową,  koordynację wzrokowo-ruchową. Wprowadza   w  świat geometrii, gdyż  dziecko samoistnie  uczy się  widzieć  przestrzennie, poznaje figury geometryczne, wykonując złożenia  na  trójkąt, kwadrat lub prostokąt. Również  dziecko z  dysleksją  i dysgrafią skorzysta   z  tej metody. Wykonując prace z kółek i kwadratów doskonali funkcje  percepcyjno-motoryczne, których prawidłowy rozwój i  współdziałanie są konieczne do  opanowania trudnej sztuki pisania i czytania. Składając papierowego żurawia, serduszko, motylka lub koszyczek doskonali orientację  przestrzenną. Ćwiczy się chwyt pensetkowy oraz umiejętność dostosowania napięcia mięśniowego do  potrzeb  wykonywanej czynności. Składając  origami, można  łatwo dowartościować dzieci, które  nie wierzą  w  swoje  możliwości- chwaląc, umieszczając podpisane  prace naszej pociechy w widocznym miejscu    w  mieszkaniu.   A gdy zrobimy zdjęcie, nagramy filmik i prześlemy najbliższym, będzie   to super  prezent  dla  dziadków, rodzica, którego nie  ma  w domu. Stwarza   się  dzieciom możliwość  przeżycia  sukcesu, świetną  zabawę. Jak wiemy  z  wcześniejszych  rozważań, dziecko wzmacniane  pozytywnie buduje  pozytywny obraz   samego  siebie, co  wzmacnia poczucie  własnej wartości. Zachęcam, aby prace, złożone  przeze mnie wg wzoru, były mobilizacją do poznania  pięknego świata  origami.

nn

Opracowała: Zofia Jankowska

BIBLIOGRAFIA

  1. M.Bogdanowicz, B. Kisiel, M.  Przasnyska, Metoda  Weroniki Sherborne w terapii                           i wspomaganiu rozwoju dziecka,Warszawa 1998, str.10.
  2. M.Bogdanowicz, A. Adryjanek, M. Rożyńska, Uczeń z dysleksja  w  domu, poradnik nie tylko dla rodziców, Gdynia 2007, str.12.
  3. J.Mickiewicz, Jedynka z  ortografii?, Toruń 1996, str.1.
  4. W.Brejnak, T.Opolska, R.Ponczek, O dysleksji czyli specyficznych trudnościach w nauce, Biblioteczka  Reformy, z. 18, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa, 1999, str.28.
  5. T. Opolska, E. Potempska, Dziecko nadpobudliwe. Program korekcji zachowań, Warszawa 1999
  6. A.Faber,  E. Mazlish, Co powinni wiedzieć rodzice  i nauczyciele, Jak mówić, żeby dzieci   uczyły się w domu i w szkole, Poznań 1995
  7. E.Waszkiewicz, Zestaw   ćwiczeń do  zajęć korekcyjno-kompensacyjnych dla  dzieci przedszkolnych; J. Jastrząb, Usprawnianie  funkcji   percepcyjno-motorycznych dzieci dyslektycznych, Gry i zabawy w terapii pedagogicznej, Centrum Metodyczne  Pomocy Psychologiczno-Pedagogiczej, Warszawa 2002
  8. A.Scheele, Origami-sztuka składania  papieru, Wydawnictwo  Świat Książki,1999